بیهوشی و سدیشن (آرام‌بخشی) در دندانپزشکی، راهکارهایی کاملاً ایمن و کاربردی برای کنترل ترس و اضطراب بیماران هنگام مراجعه به دندانپزشک هستند. بسته به میزان استرس و شرایط جسمانی، متخصص از روش‌های متنوعی مانند بی‌حسی موضعی، سدیشن استنشاقی (گاز خنده)، سدیشن تزریقی (IV) و در موارد نادر از بیهوشی عمومی استفاده می‌کند. در صورت برخورداری از سلامت جسمی کامل، استفاده از تکنیک‌های سدیشن هیچ عارضه‌ای نداشته و باعث می‌شود درمانی آرام، بدون درد و حتی بدون یادآوری خاطرات جراحی را تجربه کنید.
انواع بیهوشی در دندانپزشکی
بیهوشی در دندانپزشکی انواع مختلفی دارد که می‌توان از هر یک از آن‌ها طبق نظر پزشک استفاده کرد. رایج‌ترین انواع بیهوشی در دندانپزشکی عبارتند از:
| نوع بیهوشی / آرامبخش | نحوه عملکرد و ویژگی‌ها |
|---|---|
| بی‌حس‌کننده‌های موضعی | برای بی‌حس کردن ناحیه جراحی استفاده می‌شود. در این روش بیمار کاملاً هوشیار است و تنها در همان قسمت دردی احساس نمی‌کند. |
| آرامبخش اکسید نیتروژن همراه با بی‌حسی موضعی | این آرامبخش که به گاز خنده معروف است، از طریق ماسک استنشاق می‌شود و در کنار بی‌حسی موضعی برای رفع استرس و اضطراب کاربرد دارد. |
| آرامبخش IV همراه با بی‌حسی موضعی | به صورت تزریقی وارد جریان خون می‌شود تا بیمار به حالتی کاملاً آرام و بدون اضطراب برسد. بی‌حسی موضعی نیز برای اطمینان از نبود درد استفاده می‌شود. |
| بیهوشی عمومی | بیمار به طور کامل هوشیاری خود را از دست می‌دهد. این روش ندرتاً برای کاشت دندان استفاده شده و حتماً باید در بیمارستان توسط متخصص بیهوشی انجام شود. |
بی‌حس کننده‌های موضعی
این بی‌حس کننده‌ها برای بی‌حس کردن بخشی که قرار است روی آن جراحی صورت بگیرد استفاده می‌شوند. در صورت استفاده از این بی‌حس کننده‌ها فرد کاملا هوشیار است و فقط دردی را در آن قسمت حس نمی‌کند.
آرامبخش اکسید نیتروژن همراه با بی‌حسی موضعی
این آرامش‌بخش از طریق ماسک استنشاق می‌شود و به گاز خنده نیز معروف است. از آن همراه با بی‌حسی موضعی استفاده می‌شود و درواقع استفاده از این گاز برای رفع استرس و اضطراب می‌باشد.
آرامبخش IV همراه با بی‌حسی موضعی
این روش آرامبخش تزریقی است.آرامبخش را وارد جریان خون میکنند تا بیمار به حالتی آرام و بدون اضطراب دست پیدا کند. از بی‌حسی موضعی نیز برای اطمینان از جراحی بدون درد و اضطراب استفاده می‌شود.
بیهوشی عمومی
در این روش بیمار کاملا بیهوش می‌شود. این نوع بیهوشی باعث از بین رفتن تمام هوشیاری بیمار در طول جراحی خواهد شد. از این روش به ندرت برای روش‌های کاشت دندان استفاده می‌شود. این روش بیهوشی حتما باید در بیمارستان و توسط متخصص بیهوشی انجام شود.
بیهوشی در دندانپزشکی برای چه کسانی استفاده می‌شود؟
هر فرد بزرگسال یا کودکی که از سلامت جسمی کامل برخوردار باشد و از دندانپزشکی هراس داشته باشد می‌تواند از بیهوشی در دندانپزشکی و آرامبخشها استفاده کند. امروزه بیماران زیادی متقاضی این روش برای درمان دندان‌ها هستند. زیرا می‌توانند حین دندانپزشکی هوشیار و آگاهی کامل داشته باشند.
گاهی اوقات بیماران اطلاعات کافی ندارند و برای استفاده از این روش‌های آرامبخش اضطراب دارند و فکر میکنند ممکن است ضرری داشته باشد. اما بهتر است بدانید اگر از سلامت جسمی برخوردار هستید این گاز نمی‌تواند هیچ آسیبی به شما وارد کند. فقط آرامش شما را در طول درمان حفظ کرده و حتی ممکن است حافظه شما را در زمان درمان و طول جراحی پاک کند و چیزی از درمان خود به یاد نیاورید.
بیهوشی در دندانپزشکی برای چه کسانی ممنوع است؟
قبلا گفتیم کسانی که از سلامت جسمی برخوردار هستند می‌توانند از بیهوشی در دندانپزشکی استفاده کنند. اما در اینجا قصد داریم به کسانی که نمی‌توانند از بیهوشی استفاده کنند اشاره کنیم.
- افرادی که مشکلات کبدی، ریوی، کلیوی و قلبی دارند باید میزان دوز تزریقی حتما توسط پزشک تنظیم شده باشد.
- کسانی که سابقه بیماری‌های روانی، سکته مغزی، آلزایمر، تیروئید و پارکینسون را دارند ممکن است برایشان خطرناک باشد.
- همچنین استفاده از این روش‌ها برای زنان باردار اصلا توصیه نمی‌شود.
- درصورت استفاده از داروهایی مانند خواب‌آور یا مصرف مواد مخدر یا داشتن ریفلاکس و آلرژی و عفونت یا زخم در دهان، حتما پزشک خود را در جریان بگذارید.
مطالعه بیشتر: بهترین دندان پزشک زیبایی در تهران
نتیجه گیری
پیشنهاد ما این است که برای کودکان از بیهوشی در دندانپزشکی استفاده نشود زیرا کودک از سن کم با حضور در دندانپزشکی آشنا شده و ترس و اضطراب خود را از همان ابتدا کنترل می‌کند. این امر همکاری والدین را با دندانپزشک لازم دارد. بهتر است والدین درباره انجام روش‌های بیهوشی در دندانپزشکی برای خود و کودکان پافشاری نکنند و استفاده از آن را به دندانپزشک خود واگذار کنند. در این مطلب از سایت دکتر حسین بهمنی با روش‌های بیهوشی در دندانپزشکی آشنا شدید.
سوالات متداول
1. آیا بیهوشی در دندانپزشکی برای همه بیماران بی‌خطر است؟
خیر، بیهوشی و آرامبخشها معمولاً برای افراد سالم بی‌خطر هستند، اما در بیماران دارای مشکلات قلبی، کبدی، کلیوی، ریوی یا سابقه بیماری‌های خاص باید با احتیاط و زیر نظر پزشک متخصص انجام شود.
۲. تفاوت گاز خنده با آرامبخش تزریقی (IV) چیست؟
گاز خنده (اکسید نیتروژن) از طریق ماسک استنشاق می‌شود و اثری سبک‌تر و کوتاه‌مدت دارد، در حالی که آرامبخش تزریقی از طریق جریان خون وارد بدن شده و سطح آرامش عمیق‌تری ایجاد می‌کند؛ در هر دو روش بیمار هوشیاری خود را از دست نمی‌دهد.
۳. آیا استفاده از گاز خنده باعث فراموشی حین درمان می‌شود؟
در برخی افراد، آرامبخشها می‌توانند اثری موقت روی حافظه کوتاه‌مدت داشته باشند، به‌طوری‌که بیمار جزئیات کمی از جلسه درمان به یاد می‌آورد؛ این موضوع کاملاً طبیعی و بی‌خطر است.
۴. آیا بیهوشی عمومی در دندانپزشکی رایج است؟
خیر، بیهوشی عمومی که بیمار را کاملاً بیهوش می‌کند، به‌ندرت و تنها در موارد خاص (مانند جراحی‌های پیچیده) استفاده می‌شود و باید حتماً در بیمارستان و توسط متخصص بیهوشی انجام گیرد.
۵. آیا استفاده از بیهوشی یا سدیشن برای کودکان توصیه می‌شود؟
به‌طور کلی توصیه می‌شود کودکان از سنین پایین با محیط دندانپزشکی آشنا شوند تا اضطراب خود را به‌طور طبیعی مدیریت کنند؛ استفاده از بیهوشی برای کودکان باید تنها با نظر و صلاحدید دندانپزشک و در موارد ضروری صورت گیرد.
