اگر سیگار میکشید و با زردی، تیرگی یا بوی ناخوشایند دهان روبهرو هستید، علت اصلی آن جرم و باکتریهای تجمعیافته روی دندانهاست. دود سیگار محیط دهان را برای رشد میکروبها مناسب میکند و به مرور باعث التهاب لثه میشود. وقتی متوجه تغییر رنگ شدید، بوی مداوم دهان یا خونریزی لثه شدید، زمان جرمگیری فرا رسیده است. جرمگیری برای افراد سیگاری فقط جنبه زیبایی ندارد؛ بلکه برای حفظ سلامت لثه و جلوگیری از پیشرفت بیماریهای دهان ضروری است.
چه زمانی به جرمگیری نیاز داریم؟
| وضعیت دهان و دندان | نشانهها | زمان مناسب برای مراجعه |
|---|---|---|
| شروع زردی دندانها | تغییر رنگ سطح دندانها به زرد یا قهوهای | در اولین مشاهده تغییر رنگ، بهخصوص در نواحی بیندندانی |
| بوی بد دهان مداوم | بوی ناخوشایند حتی بعد از مسواک زدن | هر زمان بوی دهان بیش از چند روز ماندگار شد |
| خونریزی لثه هنگام مسواک یا نخ دندان | التهاب یا حساسیت لثهها | بلافاصله پس از تکرار بیش از دو بار در هفته |
| تشکیل جرم قابل مشاهده | وجود جرم سفید یا قهوهای در نزدیکی لثه | هر زمان جرم قابل مشاهده ظاهر شد |
| استعمال روزانه سیگار بیش از ۵ نخ | افزایش رنگدانهها و خشکی دهان | هر ۳ تا ۴ ماه یکبار جرمگیری توصیه میشود |
| احساس لق شدن دندانها یا عقبرفتگی لثه | نشانهی شروع بیماری لثه | فوراً باید به دندانپزشک مراجعه شود |
تعریف جرمگیری دندان (Dental Scaling)
جرمگیری دندان فرآیندی است برای حذف پلاک، جرم و باکتریهایی که در اثر رعایت نکردن بهداشت دهان روی دندان و زیر خط لثه جمع میشوند. در موارد پیشرفتهتر، روت پلنینگ (Root Planing) برای صاف کردن سطح ریشه و جلوگیری از تجمع باکتری انجام میشود.
چرا افراد سیگاری نیاز به جرم گیری دندان دارند؟
نیکوتین و سایر مواد سمی موجود در سیگار به بافت دندان آسیب میرسانند. باعث تجمع بیشتر پلاک و جرم بر روی دندان، زرد و یا قهوهای شدن و سیاه شدن آنها و در نهایت آسیب به مینای دندانها میشوند. افراد سیگاری بیش از دیگران در معرض تشکیل جرم و پوسیدگی دندان قرار دارند. انجام جرم گیری دندان و رعایت بهداشت دهان و دندان میتواند مزایای بسیار زیادی برای این دسته از افراد داشته باشد.
اگرچه افراد سیگاری باید بیش از بقیه مراقب بهداشت خود باشند. اما همچنان به علت آسیبهایی که نیکوتین به دندانها وارد میکند و تجمع زیاد جرم احتمال پوسیدگی دندانهای افراد سیگاری بسیار بالا است. به همین دلیل جرم گیری دندان و پاکسازی حرفهای توسط دندانپزشک امری ضروری است تا از پوسیده شدن و سیاه شدن دندانها پیشگیری شود.
مراحل جرمگیری دندان
| مرحله | توضیحات | هدف |
|---|---|---|
| بررسی اولیه و عکسبرداری | ارزیابی وضعیت لثه و دندانها و در صورت نیاز گرفتن رادیوگرافی | مشخص شدن میزان جرم و وضعیت لثه |
| بیحسی موضعی (در صورت نیاز) | استفاده از داروی بیحسی برای کاهش درد | افزایش راحتی بیمار در جرمگیریهای عمیق |
| جرمگیری با اولتراسونیک | حذف جرمهای سخت با دستگاه لرزشی | پاکسازی پلاکها و جرمهای سطح دندان |
| روت پلنینگ | صاف کردن سطح ریشه در صورت وجود پاکت لثه | جلوگیری از تجمع مجدد باکتریها |
| پولیش دندان | براق کردن و صاف کردن سطح دندان | کاهش چسبندگی پلاک و زیبایی دندان |
بررسی اولیه و عکسبرداری از دندانها
در این مرحله، دندانپزشک وضعیت سلامت دهان و لثه را بررسی میکند و در صورت نیاز، عکس رادیوگرافی میگیرد تا میزان جرم و عمق پاکتهای لثه مشخص شود.
بیحسی موضعی در صورت نیاز
اگر میزان جرم زیاد باشد یا لثهها ملتهب باشند، برای راحتی بیمار از بیحسی موضعی استفاده میشود تا روند جرمگیری بدون درد انجام گیرد.
استفاده از دستگاه اولتراسونیک برای حذف جرمهای سخت
دندانپزشک با استفاده از دستگاههای اولتراسونیک، جرمهای سفت و چسبیده به سطح دندان را با لرزشهای دقیق از بین میبرد و پلاکهای مقاوم را حذف میکند.
روت پلنینگ در صورت وجود پاکت لثه عمیق
در این مرحله، سطح ریشه دندانها تمیز و صاف میشود تا باکتریها نتوانند دوباره تجمع کنند. این روش به چسبیدن مجدد لثه به دندان کمک میکند.
پولیش دندان برای جلوگیری از تجمع مجدد پلاک
در پایان، سطح دندانها با مواد پولیش مخصوص براق میشود تا صاف و لغزنده شود و احتمال تجمع پلاک در آینده کاهش یابد.
“In scaling and root planing, your periodontist will perform a deep cleaning of your tooth root surfaces. First, your periodontist will scale beneath the gumline to remove plaque and other bacterial toxins from periodontal pockets. Root planing allows your periodontist to smooth the tooth root to prevent future plaque or toxins from adhering.”
در جرمگیری و روتپلنینگ، متخصص لثه (پریودنتیست) یک پاکسازی عمیق روی سطح ریشه دندان انجام میدهد. ابتدا زیر خط لثه، جرم و سموم باکتریایی را حذف میکند. در مرحله روتپلنینگ، سطح ریشه دندان را صاف و صیقلی میکند تا از چسبیدن مجدد پلاک یا سموم پیشگیری شود.
بایدها و نبایدهای جرمگیری دندان
مراقبتهای قبل از جرمگیری
- از مصرف سیگار حداقل ۱۲ ساعت قبل از مراجعه خودداری کنید.
- در صورت داشتن بیماری لثه، پزشک خود را مطلع کنید.
- از مصرف نوشیدنیهای اسیدی پیش از جرمگیری پرهیز کنید.
مراقبتهای بعد از جرمگیری
- تا ۲۴ ساعت پس از جرمگیری سیگار نکشید.
- از دهانشویه آنتیباکتریال استفاده کنید.
- از غذاهای نرم استفاده کنید.
- روزانه مسواک و نخ دندان بزنید.
عوارض احتمالی
بعد از جرمگیری ممکن است برخی افراد علائم موقتی را تجربه کنند. حساسیت دندانها یکی از عوارض شایع است که معمولاً در اثر حذف جرمهای سطحی ایجاد میشود و ظرف چند روز برطرف میگردد. خونریزی خفیف لثه نیز طبیعی است و با مراقبت صحیح سریعاً بهبود مییابد. همچنین، ممکن است احساس لق شدن خفیف در دندانها ایجاد شود که به دلیل از بین رفتن جرمهای سنگین اطراف دندان بوده و معمولاً موقتی است.
بیماریهای لثه و پوسیدگی دندان ناشی از سیگار
سیگار یکی از دلایل مهم ابتلا به بیماریهای لثه است. ترک سیگار برای سلامت دهان و دندان مفید است چون احتمال ابتلا به بیماری لثه را کاهش میدهد.
بیماری لثه، بیماری پریودنتال نیز گفته میشود. عفونتی است که روی خط لثه تأثیر میگذارد. تجمع رسوب و باکتری در زیر یا بالای لثه ایجاد التهاب میکند. بیماری لثه با مصرف دخانیات ارتباط دارد زیرا افراد سیگاری بیشتر از افراد غیر سیگاری، رسوب روی دندانها را تجربه میکنند. نیکوتین موجود در تنباکو تولید بزاق را کاهش داده و رسوب و باکتریها در دهان را آسان میکند. یک مطالعه جدید تایید کرده است که خطر از دست دادن دندان در افرادی که بطور روزانه سیگار میکشند، به شکل قابل توجهی روبه افزایش است. مردان سیگاری تا 3.6 برابر بیشتر از افراد غیر سیگاری دندان خود را از دست میدهند. در حالی که احتمال میرود این میزان برای زنان سیگاری 2.5 برابر باشد.
سیگار کشیدن بعد از جرم گیری دندان
پس از جرم گیری دندان از کشیدن سیگار و مصرف تنباکو پرهیز کنید. چون مواد موجود در آنها از بهبود یافتن مناسب لثه پس از جرم گیری جلوگیری میکند.
مزایای جرم گیری دندان افراد سیگاری
جرمگیری دندان افراد سیگاری دارای مزایای بسیاری به شرح زیر است:
جلوگیری از پوسیدگی دندان
به دلیل نیکوتین موجود در سیگار آسیب فراوانی به دندانها وارد میشود. به همین دلیل جرمگیری دندان توسط دندانپزشک متخصص ضروری است تا از پوسیدگی دندانها در این افراد جلوگیری شود.
جلوگیری از انواع بیماری لثه
تجمع جرم و پلاک حاصل از سیگار میتواند عفونت ایجاد کند. به دلیل اینکه افراد سیگاری دارای سیستم ایمنی ضعیفی هستند و قادر به مبارزه با این عفونت نیستند، انجام جرم گیری واجب است.
از بین بردن بوی بد دهان
جرم روی دندانهای افراد سیگاری باعث بد بو شدن دهان میشود. با انجام جرم گیری بوی بد رفع خواهد شد.
روشن شدن رنگ دندانها
سیگار باعث بدرنگ شدن دندانها میشود. با انجام جرم گیری و حذف جرمهای روی دندان رنگ آنها روشنتر خواهد شد.
سلامت کلی بدن
سیگار بر روی اعضای بدن از جمله ریهها، قلب و … تاثیر بدی میگذارد. با مصرف سیگار احتمال ابتلا به بیماریهای قلبی و عروقی افزایش مییابد. لذا با انجام به موقع جرم گیری دندان از بروز این گونه بیماریها جلوگیری میشود.
تفاوت جرمگیری سطحی با جرمگیری عمیق
جرمگیری سطحی برای حذف جرمهای روی دندان و نواحی نزدیک به لثه انجام میشود و بیشتر برای افرادی مناسب است که جرم کمی دارند. در مقابل، جرمگیری عمیق یا همان Scaling & Root Planing برای حذف جرمهای زیر خط لثه و صاف کردن ریشه دندان به کار میرود و معمولاً در موارد التهاب و پاکت لثه عمیق ضروری است.
نتیجه گیری
جرم گیری دندان بهتر است هر شش ماه یکبار انجام شود. البته این موضوع به شرایط دندانهای هر فرد بستگی دارد. مثلا افراد سیگاری و یا کسانی که زیاد چای و قهوه مینوشند، سریعتر دندانهایشان زرد میشود. اما در کل جرم گیری دندانها سالی یکبار به همه افراد توصیه میشود.
متخصصان بهداشت دندان نقش مهمی در ترک سیگار دارند. در واقع میزان موفقیت در ترک سیگار را میتوانند افزایش دهند. مرکز دندانپزشکی دکتر حسین بهمنی با گردآوری مجربترین و متخصصترین پرسنل دندانپزشکی و با بهرهگیری از مدرنترین تجهیزات، در شمال شهر تهران راهاندازی شده است. در انتها لازم به ذکر است که اگر به دلیل مصرف سیگار دندانهایتان تغییر شکل داده و یا سلامت خود را از دست دادهاند، میتوانید بصورت اقساطی از خدمات کامپوزیت دیجیتال استفاده نمایید.
پرسشهای متداول
۱. آیا جرمگیری دندان درد دارد؟
خیر، معمولاً بدون درد است و در صورت حساسیت، از بیحسی استفاده میشود.
۲. هر چند وقت یکبار باید جرمگیری انجام شود؟
بهطور معمول، هر ۶ ماه یکبار توصیه میشود، ولی برای افراد سیگاری هر ۳ تا ۴ ماه بهتر است.
۳. آیا جرمگیری باعث آسیب به مینای دندان میشود؟
خیر، در صورتی که توسط دندانپزشک انجام شود، هیچ آسیبی به مینای دندان نمیزند.
18 پاسخ
آیا بعد از جرمگیری میشه چای یا قهوه خورد؟ یا مثل سیگار باید صبر کنم؟
سلام. نوشیدنیهای رنگدار مثل چای و قهوه هم بهتره تا ۲۴ ساعت بعد از جرمگیری دندان مصرف نشن، چون باعث لکهدار شدن سطح دندان میشن.
آب یا نوشیدنیهای بیرنگ در این مدت بهترین انتخاب هستن.
من دو هفته پیش جرمگیری کردم و باز احساس میکنم جرم برگشته. ممکنه به خاطر سیگار کشیدن بعد از جرمگیری دندان باشه؟
دقیقاً همینطوره. سیگار باعث میشه پلاک سریعتر روی دندان رسوب کنه و جرم جدید شکل بگیره.
برای جلوگیری، روزی دوبار مسواک بزنید، از نخ دندان و دهانشویه استفاده کنید و سعی کنید مصرف سیگار رو کاهش بدید.
اگه بعد از جرمگیری فقط یه نخ سیگار بکشم، اشکال داره؟ خیلی برام سخته که یک روز کامل نکشم !!
بهتره حتی یک نخ سیگار هم تا ۲۴ ساعت بعد از جرمگیری نکشید، چون دود سیگار باعث باز شدن مویرگهای لثه و برگشت جرم میشه.
اما اگر نتونستید مقاومت کنید، حداقل بعد از سیگار دهانتون رو با آب سرد یا آب نمک شستشو بدید تا آسیب کمتر بشه.
جرم سیگار واقعاً با مسواک از بین نمیره؟ من هر روز مسواک میزنم ولی هنوز دندونام تیرهان.
بله، چون جرم سیگار ترکیبی از نیکوتین و قطران هست و به مینای دندان میچسبه. فقط با جرمگیری تخصصی توسط دندانپزشک قابل برداشتن هست.
مسواک منظم فقط از تشکیل دوباره جرم جلوگیری میکنه، نه از بین بردنش.
من مدت زیادیه سیگار میکشم، دندونام خیلی زرد شده و جرم گرفته. جرمگیری دندان افراد سیگاری درد داره؟
خیر، معمولاً جرمگیری دندان در افراد سیگاری بدون درد انجام میشه، فقط ممکنه کمی حس فشار یا سوزش خفیف احساس کنید.
در صورت لزوم از بیحسی موضعی استفاده میکنیم تا هیچ ناراحتی نداشته باشید.
میخواستم بدونم بهترین حلال جرم سیگار چیه؟ خمیر دندون خاصی هست که کمک کنه؟
سلام خمیر دندانهای سفیدکننده فقط تأثیر سطحی دارند. بهترین روش برای از بین بردن جرم سیگار، جرمگیری حرفهای با ابزار اولتراسونیک در مطب هست.
بعد از اون هم میتونید با مسواک منظم، دهانشویه آنتیباکتریال و ترک سیگار، از برگشت جرم جلوگیری کنید.
من دو ساعت بعد از جرمگیری یه نخ سیگار کشیدم و الان احساس سوزش دارم
یعنی باید بیشتر از دو ساعت صبر میکردم؟
بله، کاملاً طبیعی است که احساس سوزش داشته باشید چون لثهها هنوز تحریکپذیرن. پیشنهاد ما اینه که تا حداقل ۲۴ ساعت بعد از جرمگیری دندان سیگار نکشید.
اگر سوزش یا حساسیت ادامه داشت، با مطب تماس بگیرید تا بررسی دقیقتری انجام بدیم.
واقعاً سیگار بعد از جرمگیری دندان اینقدر ضرر داره؟ من شنیدم فقط باعث زرد شدن دوباره دندونا میشه.
درسته که رنگ دندان سریعتر برمیگرده، اما مهمتر از اون اینه که سیگار بعد از جرمگیری باعث التهاب لثه، تأخیر در ترمیم بافت و بازگشت سریع جرم میشه. بهتره چند روز سیگار نکشید تا نتیجهی جرمگیری حفظ بشه.
من سیگاریام و امروز جرمگیری انجام دادم. کسی میدونه چند ساعت بعد از جرمگیری دندان میشه سیگار کشید؟ خیلی وسوسهام 😅
سلام دوست عزیز؛ توصیه میکنیم حداقل ۲۴ ساعت بعد از جرمگیری دندان از کشیدن سیگار خودداری کنید، چون لثهها در این مدت حساس و آسیبپذیر هستند. اگر نمیتونید کامل قطع کنید، حداقل ۶ ساعت صبر کرده و قبل از سیگار، دهانتون رو با آب نمک ولرم بشویید.